TSUE: VPN-y są legalne — twórcy nie ponoszą automatycznej winy

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał w lipcu 2024 wyrok dotyczący stosowania aplikacji VPN i odpowiedzialności za omijanie geoblokad. Sprawa trafiła do TSUE po sporze o dostęp do Dziennika Anny Frank.

W Belgii tekst przeszedł do domeny publicznej i został opublikowany w internecie przez belgijskich badaczy, którzy zastosowali blokadę geolokalizacyjną, aby ograniczyć dostęp poza granicami kraju. W Holandii prawa autorskie do Dziennika wygasną dopiero w 2037 roku. Fundacja Anny Frank wniosła pozew przeciwko wydawcom w Belgii, argumentując, że użytkownicy z Holandii mogą używać VPN-ów do obejścia blokady i w ten sposób nielegalnie uzyskać dostęp.

Sąd krajowy uznał, że portal zastosował dostępne środki techniczne, aby ograniczyć dostęp poza Belgią, i nie można go obarczyć odpowiedzialnością tylko dlatego, że niektórzy internauci skorzystali z VPN. TSUE potwierdził to podejście i wskazał, że aplikacje VPN same w sobie są “legalnymi narzędziami technicznymi”.

Trybunał zaznaczył, że odpowiedzialność prawna zależy od zachowania konkretnych podmiotów. Prawo może być naruszone przez użytkownika, który wykorzysta VPN do obejścia zabezpieczeń, lub przez usługodawcę, który świadomie ułatwia dostęp do chronionych treści. Twórcy oprogramowania VPN nie ponoszą ogólnej odpowiedzialności za sposób, w jaki ich narzędzia są wykorzystywane.

Wyrok odnosi się do konkretnego sporu między belgijskimi wydawcami a Fundacją Anny Frank, ale dotyczy także sytuacji, w których ten sam utwór ma różny status praw autorskich w różnych państwach członkowskich. TSUE wskazał, że ocena odpowiedzialności wymaga ustalenia, kto i w jaki sposób omija stosowane zabezpieczenia.

Orzeczenie ma znaczenie dla wydawców i dostawców treści cyfrowych oraz dla firm oferujących usługi VPN. Potwierdza obowiązek wydawcy stosowania dostępnych środków technicznych ograniczających dostęp, oraz wskazuje, że brak całkowitej skuteczności geoblokady nie przesądza automatycznie o jego winie. Dla dostawców VPN wyrok oznacza ograniczenie ryzyka odpowiedzialności wynikającej wyłącznie z faktu udostępniania oprogramowania.

W wyroku TSUE użyto sformułowania: “Aplikacje VPN są legalnymi narzędziami technicznymi”. Orzeczenie zapadło w pierwszej połowie lipca 2024 i ma zastosowanie w sprawach wymagających rozstrzygnięcia, które państwo ma właściwe prawo autorskie oraz kto odpowiada za omijanie zabezpieczeń.