Polska przeciwna skanowaniu czatów. Propozycja ‘prawny łom’

Rząd Polski sprzeciwia się wprowadzeniu obowiązkowego skanowania prywatnych wiadomości w ramach unijnych przepisów znanych jako Chat Control. Zwolennicy proponują przepisową metodę polegającą na przepisaniu wygasłych zasad do nowego aktu prawnego, co miałoby przyspieszyć procedowanie.

W marcu Parlament Europejski odrzucił przedłużenie tymczasowych przepisów Chat Control 1.0; przepisy wygasły 3 kwietnia. Pod koniec czerwca pojawiły się sygnały, że przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola podjęła działania mające na celu przywrócenie tych rozwiązań. Negocjacje trilogowe Parlamentu, Komisji i Rady, które odbyły się 29 czerwca, nie zakończyły się porozumieniem w kwestii obowiązkowego skanowania komunikatorów, w tym aplikacji szyfrowanych end-to-end. Uzgodniono natomiast kompromis dotyczący systemu weryfikacji wieku, bez ujawnienia szczegółów.

Zwolennicy kontroli przygotowali rozwiązanie określane w dyskusji jako “prawny łom”: przeniesienie zapisów wygasłej regulacji Chat Control 1.0 bezpośrednio do nowego projektu aktu prawnego. Krytycy wskazują, że taki zabieg mógłby pominąć wyłączne prawo Komisji Europejskiej do inicjatywy legislacyjnej oraz zredukować obowiązek konsultacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych i przeprowadzenia oceny skutków prawnych.

Projekt został zgłoszony do porządku obrad Parlamentu na sesję poprzedzającą przerwę wakacyjną. Autorzy projektu liczą na szybkie procedowanie, co według doniesień może doprowadzić do wejścia w życie nowych przepisów już w lipcu.

Rząd Polski konsekwentnie sprzeciwia się wprowadzeniu kontroli prywatnych wiadomości. Przeciwnicy twierdzą, że takie przepisy naruszałyby prawo do tajemnicy korespondencji i mogłyby rozszerzać zakres masowego nadzoru elektronicznego.

28 czerwca były eurodeputowany Patrick Breyer skrytykował działania przywracające przepisy i ostrzegł: “To, czego jesteśmy świadkami w tym tygodniu, to jawne lekceważenie demokratycznych procedur i praw podstawowych… Tego rodzaju machinacje to jawna zdrada europejskiej demokracji” — przekazał w swoim oświadczeniu.

W dyskusji technicznej i prawnej wskazywano, że pierwotny cel Chat Control obejmował wykrywanie treści związanych z wykorzystywaniem dzieci oraz weryfikację wieku użytkowników. Krytycy zwracają uwagę na ryzyko nadużyć i naruszeń prywatności. Procedura kopiowania wygasłych przepisów do nowego aktu byłaby nietypowa, ponieważ pomijałaby standardowe ścieżki legislacyjne oraz konsultacje z organami ochrony danych i ocenami wpływu, które służą identyfikacji ryzyk dla praw obywateli.